Phòng và trị bệnh: thán thư, xì mủ, tuyến trùng, rụng trái sớm...

I. Nguyên tắc chung trong phòng trị bệnh sầu riêng

• Phòng là chính, trị là hỗ trợ

• Tăng sức đề kháng cho cây bằng canh tác hữu cơ – vi sinh – cân bằng dinh dưỡng

• Xây dựng hệ sinh thái vi sinh vật có lợi trong đất và trên tán cây

• Không lạm dụng thuốc BVTV hóa học, ưu tiên quản lý sinh học, thảo mộc

---

II. Bệnh Thán thư (Colletotrichum spp.)

🔍 Triệu chứng:

• Đốm nâu đen, lõm xuống trên lá, cành, trái

• Trái bị thối khô, khô héo, rụng non

🔧 Nguyên nhân:

• Độ ẩm cao, tán rậm, thiếu ánh sáng

• Vi khuẩn nấm phát triển mạnh trong điều kiện mưa ẩm liên tục

💡 Phòng trị:

• Tỉa cành tạo tán thông thoáng

• Phun vi sinh đối kháng Trichoderma + Bacillus subtilis

• Phun phòng: Chitosan + nano đồng + dịch quế, tỏi, gừng

• Trị khi nhiễm nặng: Sử dụng luân phiên Copper hydroxide, Mancozeb, Score (difenoconazole) – phun cách ly đúng quy định

---

III. Bệnh Xì mủ thân – gốc (Phytophthora palmivora)

🔍 Triệu chứng:

• Gốc hoặc thân bị chảy mủ vàng nâu, có mùi thối

• Vỏ thân bị nứt, cây héo dần, lá vàng rụng

🔧 Nguyên nhân:

• Do nấm đất gây thối rễ – sau đó tấn công thân

• Đất úng, thiếu thoát nước

💡 Phòng trị:

• Cải tạo đất thoát nước tốt, không để gốc ngập úng

• Định kỳ tưới EM + Trichoderma

• Dùng vôi + phân lân nung chảy + humic cải tạo pH đất

• Trị bệnh:

  • Cạo sạch vết bệnh, bôi Aliette, Metalaxyl hoặc Nano bạc

  • Tưới gốc luân phiên Fosetyl-Al, Ridomil Gold, kết hợp vi sinh sau 5–7 ngày

---

IV. Bệnh Tuyến trùng (Meloidogyne spp., Pratylenchus spp.)

🔍 Triệu chứng:

• Cây còi cọc, vàng lá, chậm phát triển, dễ đổ ngã

• Rễ có nốt sần, thối đen hoặc bị rỗng

🔧 Nguyên nhân:

• Đất trồng luân canh không tốt, rễ nhiễm tuyến trùng ăn phá

💡 Phòng trị:

• Luân canh cây trồng kháng tuyến trùng (cỏ vetiver, hoa vạn thọ)

• Sử dụng nấm đối kháng Paecilomyces lilacinus, Metarhizium anisopliae

• Bón phân vi sinh chứa nấm đối kháng + hữu cơ vi sinh

• Nếu mật độ tuyến trùng cao:

  • Dùng nước tỏi gừng, dịch neem, Em-5 tưới gốc

  • Hóa học (chỉ dùng khẩn cấp): Vertimec, Basamid, Rugby, cần cách ly dài

---

V. Bệnh Rụng trái sớm – nứt trái non

🔍 Triệu chứng:

• Trái rụng từ khi còn non hoặc nứt vỏ khi gần chín

• Lá héo rũ, trái bị hư múi, múi nhỏ lép

🔧 Nguyên nhân:

• Thiếu Bo, Canxi, Kali trong giai đoạn nuôi trái

• Biến động ẩm độ đột ngột, rễ bị sốc phân hoặc úng nước

• Tán cây mất cân bằng sinh lý: lá – hoa – trái

💡 Phòng trị:

• Duy trì ẩm độ đất ổn định, không để quá khô – quá ướt

• Tưới nước thường xuyên + che phủ gốc

• Bón vi lượng Bo – Canxi – Mg – Zn bằng đường gốc và lá

• Phun phòng nứt trái: Canxi + Amino acid + Kali nitrate

• Tránh rải phân đậm đặc sát gốc thời kỳ trái non

---

VI. Gợi ý mô hình quản lý bệnh tổng hợp (IPM)

Phòng ngừa	Giải pháp
Cải tạo đất	Hữu cơ hoai mục + Trichoderma + vôi dolomite
Tưới gốc định kỳ	EM gốc + Dịch quế tỏi gừng + nano bạc đồng
Phun xịt	Vi sinh, thảo mộc luân phiên hóa học sinh học
Cảm biến đất	Giúp giám sát độ ẩm – tránh úng
Quản lý dịch hại	Thu hút thiên địch, bẫy côn trùng bằng ánh sáng, pheromone

---

VII. Câu nói từ tác giả

“Một cây sầu riêng khoẻ mạnh không chỉ sống nhờ phân thuốc, mà còn nhờ môi trường sống sạch – đất sống – vi sinh sống và năng lượng tích cực quanh nó.” — Nguyễn Hồng Phương

---